04:38 ICT Thứ năm, 21/09/2017

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

ỨNG DỤNG TÁC NGHIỆP

LIÊN KẾT WEBSITE

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 5


Hôm nayHôm nay : 24

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 6528

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 291224

Trang nhất » Tin Tức » Dạy và Học » Sáng kiến - Kinh nghiệm

SKKN: Phát huy tính tích cực của học sinh khi giảng dạy bài chiếc lá cuối cùng của O-Hen - ri

Thứ sáu - 06/03/2015 16:33
“Phát huy tính tích cực học tập của học sinh khi dạy bài Chiếc lá cuối cùng của O-Hen-ri”
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
Chúng ta đang ở những năm đầu của thế kỉ XIX . Thế kỷ đ­ược dự báo sẽ có nhiều thay đổi trong toàn bộ các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội...Ngành giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Đảng chỉ rõ: phải coi trọng cả ba mặt “Mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả trong các cấp học, ngành học” . Song song với hệ thống giáo dục, bậc THCS đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp chung.
Gần đây vấn đề “Đổi mới ph­ương pháp dạy học” đã được đặt ra. Theo tinh thần cơ bản của đổi mới phư­ơng pháp dạy học môn Ngữ văn trong nhà trư­ờng đó là đề cao vai trò chủ động, tích cực học tập của học sinh trong hoạt động nhận thức cảm thụ và vận dụng các kĩ năng văn học, thầy không còn là người chỉ biết truyền thụ kiến thức , kỹ năng văn học tới học sinh mà thầy giáo giữ vai trò là người tổ chức, hư­ớng dẫn học sinh tìm tòi, khám phá để hiểu, cảm, vận dụng các kiến thức, kỹ năng văn học đúng hư­ớng, đúng cách, tránh suy diễn, phỏng đoán hay áp đặt. Học sinh sẽ đư­ợc hiểu , cảm cái hay, cái đẹp của tác phẩm văn học, bộc lộ sự tiếp thu và cảm thụ ấy bằng ngôn ngữ, tình cảm của lứa tuổi mình. Các kỹ năng đọc, phân tích, bình giá diễn đạt bằng ngôn ngữ nói, viết sẽ được hình thành có cơ sở và vững bền.
Song song với việc đổi mới phư­ơng pháp dạy học là vấn đề cấu trúc chương trình. Chư­ơng trình môn Ngữ văn bậc THCS sắp xếp các văn bản không theo tiến trình lịch sử mà theo từng cụm văn bản ứng với sáu kiểu: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh và điều hành. Cách lựa chọn và sắp xếp này nhằm trang bị cho học sinh kiến thức về phư­ơng thức biểu đạt của văn bản , qua đó hình thành ở các em khả năng tiếp nhận các thể loại văn bản khác nhau. Đây cũng là một cách soạn theo h­ướng tích hợp giúp học sinh hiểu, cảm văn bản một cách sâu sắc hơn .
Từ việc cấu tạo chư­ơng trình môn Ngữ văn như­ trên đòi hỏi ngư­ời giáo viên phải có một phư­ơng pháp dạy học hợp lý giúp học sinh chủ động sáng tạo. Đặc biệt là tạo đ­ược niềm hứng khởi cho cả ngư­ời học và người dạy.
2. Cơ sở thực tiễn:
Môn Ngữ văn trong nhà tr­ờng phổ thông là môn học mang tính đặc thù rất rõ nét. Tiết dạy học văn bản thực chất là phê bình tác phẩm văn học dư­ới góc độ sư phạm. Mục đích cuối cùng của tiết dạy văn bản là giúp cho học sinh tự giáo dục, trau dồi t­ư t­ưởng, tình cảm, say mê thưởng thức tác phẩm văn học, đi vào thế giới sáng tạo trong tác phẩm ....Tác phẩm văn chương là một chỉnh thể nghệ thuật được nhà văn chiêm nghiệm từ thực tế, qua quá trình nghiền ngẫm, tư­ duy. Trong đó chứa đựng nhiều yếu tố mang tính chất nhân tạo đối với cuộc sống. Tác phẩm chân chính bao giờ cũng có cái chân, thiện, mĩ . Và cũng do tính đặc thù văn chương của môn học nên trong quá trình giảng dạy giáo viên gặp không ít những khó khăn. Những khó khăn ấy đang đư­ợc những người trực tiếp giảng dạy dần dần tháo gỡ. Gần đây xu hư­ớng đổi mới giáo dục, giáo dục với tinh thần hư­ớng tập trung vào học sinh.Học sinh là chủ thể tiếp nhận và sáng tạo thì việc giải quyết những bất cập trong quá trình dạy học văn lại càng không đơn giản chút nào.
Bản thân tôi, trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn bậc THCS, việc đổi mới ph­ương pháp dạy học văn nhằm tới đích cuối cùng là học sinh tiếp nhận được giá trị thẩm mĩ của tác phẩm văn chư­ơng là việc thường xuyên tôi trăn trở và tìm ra những giải pháp. Có lẽ đây cũng là vấn đề mà nhiều thầy, cô giáo dạy văn đặt ra. Đặc biệt là với tác phẩm văn học n­ớc ngoài.
Văn bản “Chiếc lá cuối cùng” của tác giả O.Hen.ri là tác phẩm truyện ngắn nằm trong cụm văn bản tự sự. Để nắm đ­ược chất tự sự trong văn bản “Chiếc lá cuối cùng” của O.Hen-ri chúng ta cần phải có một cách khai thác hợp lý, một phư­ơng pháp dạy hợp lý. Đặc biệt là cần vận dụng một cách linh hoạt các kiến thức đã học về văn bản tự sự.Bên cạnh đó đòi hỏi phải nắm được vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự .
Xuất phát từ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài. Cả hai cơ sở trên đây đều là những lý do quan trọng để tôi chọn đề tài “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh khi dạy bài Chiếc lá cuối cùng của O-Hen-ri”- một đề tài mà tôi đã nghiên cứu, tiến hành và có thu đ­ược kết quả khả quan trong một vài năm gần đây. Hy vọng bài viết này sẽ có những đóng góp quý báu cho bạn bè đồng nghiệp khi tiếp cận, giảng dạy tác phẩm này.
                                            PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI.
1. Một cách tiếp cận văn bản “Chiếc lá cuối cùng” của nhà văn O-Hen-ri.
Bất kì một tác phẩm văn học nào muốn truyền đạt cho học sinh hiểu hết vẻ đẹp của nó trước tiên người giáo viên phải có một quá trình tìm tòi, suy nghĩ. Tôi cũng đã từng trăn trở trước một tác phẩm văn học nhất là đối với những văn bản nước ngoài, như “Chiếc lá cuối cùng” của O-Hen-ri,nhà văn nước Mỹ.Để tiếp cận văn bản này chúng ta cần có một cách nhìn khoa học, đúng đắn hơn về khâu tóm tắt truyện, ph­ương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật...
a.   Tóm tắt tác phẩm khi dạy học văn bản tự sự :
Công việc tóm tắt tác phẩm là vô cùng quan trọng và càng quan trọng hơn đối với một văn bản trích. Nếu bỏ qua công việc này học sinh sẽ không thể nắm được toàn bộ nội dung văn bản . Văn bản “Chiếc lá cuối cùng”phần trích học thuộc phần cuối của truyện ngắn cùng tên của nhà văn O-Hen-ri . Vậy khi dạy văn bản này giáo viên cần phải tóm tắt lại toàn bộ nội dung câu chuyện để học sinh nắm được cơ bản nội dung của cốt truyện “Chiếc lá cuối cùng”, để từ đó người dạy và người học có một cách khai thác hợp lý, đúng h­ướng,đúng dụng ý của tác giả và điều quan trọng là tránh đư­ợc việc hiểu sai, hiểu lệch lạc văn bản.
Đối với văn bản “Chiếc lá cuối cùng” giáo viên  nên dành khoảng 4 đến 5 phút để tóm tắt, học sinh không cần ghi chép.
  Tóm tắt tác phẩm “Chiếc lá cuối cùng”:
Câu chuyện được đặt vào bối cảnh một ngôi nhà ba tầng tồi tàn với những căn phòng cho thuê giá rẻ trong một khu phố nhỏ ở phía Tây công viên Oa-sin-tơn . Thời điểm sự việc xảy ra được xác định là tháng Mười một, khi gió lạnh mùa đông tràn về. Hai nữ hoạ sĩ trẻ nghèo là Xiu và Giôn-xi đến thuê chung một căn phòng trên tầng thượng ngôi nhà. Cụ Bơ-men cũng là một hoạ sĩ nghèo sống ở tầng dưới cùng. Ngoài ba nhân vật ấy, trong truyện còn có một nhân vật phụ là bác sĩ , không được nhà văn đặt tên. Giôn-xi bị bệnh sưng phổi. Phần vì bệnh nặng , phần vì nghèo không có tiền thuốc thang, cô không thiết sống nữa, mặc cho Xiu chăm sóc , động viên. Giôn-xi cứ nằm quay ra ngoài cửa sổ, nhìn những chiếc lá rụng dần từng chiếc một trên cây thường xuân leo bám vào tường gạch phía trước mặt . Mỗi lần có chiếc lá rơi, cô lại đếm số lá còn lại và chờ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng nốt thì cô cũng buông xuôi lìa đời. Trước khi trời tối, Giôn-xi đếm thấy còn lại bốn chiếc lá . Cụ Bơ-men nghe Xiu kể, rất bực mình vì trên đời này lại có những người ngớ ngẩn muốn chết chỉ vì một cây giây leo chết tiệt nào đó rụng hết lá . Rồi cụ Bơ men và Xiu lên gác, lúc này Giôn-xi đang ngủ. Sáng hôm sau Giôn-xi mở to cặp mắt thẫn thờ nhìn tấm mành mành màu xanh đã kéo xuống. Cô thều thào ra lệnh : “Kéo nó lên em muốn nhìn”.  Nhưng  qua một đêm mưa gió phũ phàng , chiếc lá cuối cùng vẫn không rụng . Điều đó khiến Giôn-xi thoát khỏi ý nghĩ về cái chết . Một người bạn gái cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh của hoạ sĩ Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió để cứu Giôn-xi , trong khi chính cụ bị chết vì bệnh sưng phổi .
b. Phương thức biểu đạt:
Xác định phương thức biểu đạt là rất quan trọng vì khi dạy một văn bản việc xác định được phương thức biểu đạt và phương thức biểu đạt chính sẽ giúp cho người học xác định được văn bản đó ứng với văn bản nào trong sáu kiểu văn bản: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh hay điều hành.Vì vậy theo tôi nó là khâu quan trọng trước khi đưa học sinh vào khai thác văn bản. Nếu trước khi đi vào tiếp cận , khám phá văn bản mà không xác định được phương thức biểu đạt chính thì học sinh khó có thể tìm hiểu, khai thác văn  bản một cách đúng hướng.
Văn bản “Chiếc lá cuối cùng” của O-hen-ri sử dụng kết hợp cả ba phương thức biểu đạt : tự sự ,miêu tả và biểu cảm . Song phương thức chủ đạo trong văn bản này là tự sự . Dẫn chứng: “Nhưng ô kìa! Sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phũ phàng kéo dài suốt cả đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt, vẫn còn một chiếc lá thường xuân bám trên bức tường gạch . Đó là chiếc lá cuối cùng trên cây. ở gần cuống lá còn giữ  màu xanh sẫm, nhưng với rìa lá răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm treo bám vào cành cách mặt đất chừng hai mươi bộ”.
Phương thức miêu tả và biểu cảm trong văn bản này có vai trò làm cho sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và nhân vật chính của truyện trở nên gần gũi, sinh động. Tuy vậy, nhưng các phương thức trên không đứng tách riêng mà đan xen vào nhau: vừa kể,vừa tả, vừa biểu cảm .
c. Về nội dung ý nghĩa và giá trị nghệ thuật trong bài “Chiếc lá cuối cùng”:
c1:  “Chiếc lá cuối cùng” là một truyện ngắn đặc sắc của nhà văn Mĩ O-Hen-ri. Về đề tài, câu chuyện hướng tới miêu tả cuộc sống khốn cùng của các nghệ sĩ nghèo trong xã hội Mĩ cuối thế kỉ XIX.
   Trước hết hãy nói tới niềm khát vọng sống mãnh liệt của con người mà nhà văn muốn đề cập tới trong câu chuyện. Có những lúc sự hành hạ của bệnh viêm phổi đã làm cạn dần sức sống của cô bé Giôn-xi . Chán chường và tuyệt vọng cô bé tội nghiệp ấy thực sự buông xuôi cho số phận . Không ăn, không uống, không quan tâm tới cả những lời động viên,an ủi của Xiu , Giôn-xi đếm lùi dần những chiếc lá còn sót lại trên cây thường xuân với một ý nghĩ vớ vẩn là chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì cô sẽ lìa đời. Nhưng sau những đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá định mệnh ấy vẫn kiên trì bám trụ trên cây giây leo, đơn độc mảnh mai mà kiên cường, dũng cảm. Hình ảnh ấy đã thổi bùng lên trong Giôn-xi khát vọng cuộc sống , đã tiếp thêm cho cô nghị lực và sức mạnh để cô chiến đấu chống bệnh viêm phổi . Cô muốn được ăn, được uống. Cô hi vọng có một ngày được vẽ vịnh Na-pơ-lơ . Và điều kì diệu đã đến . Từ  chỗ sự sống chỉ còn lại một phần mười, Giôn-xi đã hồi phục dần, thoát khỏi nguy hiểm và chiến thắng bệnh tật . Hay nói cách khác Giôn-xi đã được hồi sinh bằng khát vọng sống mãnh liệt.
   Bên cạnh đó phải nói về lòng nhân ái giữa con người với con người. Cả ba nhân vật (Giôn-xi,Xiu và cụ Bơ-men) đều là những hoạ sĩ nghèo đang bị chính cuộc sống áo cơm làm vơi cạn dần khát vọng hiến dâng cho nghệ thuật. Nhưng ở họ vẫn luôn chan chứa tình yêu thương chân thành và giản dị. Khi Giôn-xi lâm bệnh hiểm nghèo, Xiu đã cố gắng an ủi, động viên,chăm sóc. Cô xót xa nhìn Giôn-xi héo hon vì bệnh tật và tuyệt vọng . Cô lo sợ khi nhìn những chiếc lá thường xuân thưa thớt dần trên cây giây leo. Với Giôn-xi, Xiu vừa là đồng nghiệp, vừa là người bạn, lại vừa là người chị. Còn Bơ-men, người hoạ sĩ già sống ở tầng dưới cùng lại có biểu hiện tình cảm đối với Giôn-xi theo cách riêng của mình. Cụ chế nhạo ý nghĩ vớ vẩn của Giôn-xi khi được biết cô bé đáng thương đang chờ đợi cái chết đến dần. Cụ nổi giận khi nghe Xiu kể về nỗi tuyệt vọng của Giôn-xi. Cụ sợ sệt nhìn cây thường xuân rụng lá...Và bất ngờ là hành động cao đẹp của cụ:bất chấp cả trời đêm gió rét, tuyết rơi và mưa gió bão bùng, cụ đã vẽ chiếc lá cuối cùng, lặng lẽ hi sinh sự sống của mình để cứu Giôn-xi.
Cuối cùng phải nói tới quan điểm nghệ thuật mà nhà văn đề cập tới thông qua kiệt tác của cụ Bơ-men . Cũng giống như hai cô gái Xiu và Giôn-xi bao nhiêu nghệ sĩ khác, cụ Bơ-men luôn khao khát vẽ được một kiệt tác cho dù hoàn cảnh sống quá ngặt nghèo không cho phép họ thực hiện ước mơ của mình . ấy vậy mà trước khi từ giã cuộc đời , cụ Bơ-men đã hoàn thành một tác phẩm nghệ thuật thật tuyệt vời, và theo cách gọi của Xiu thì đó là một kiệt tác. Thực ra đó chỉ là một chiếc lá thường xuân-“ở gần cuống lá còn giữ màu xanh sẫm”, “rìa lá hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa”,được vẽ trên bức tường gạch . Có nghĩa là không có gì đặc sắc ngoài điểm nó giống lá thường xuân thực tới mức đánh lừa được cả hai cô hoạ sĩ trẻ . Mà giống thật thì chưa phải là tiêu chuẩn chính để làm nên kiệt tác. Điều quan trọng là tác phẩm nghệ thuật ấy đã cứu sống một con người, và để hoàn thành nó, người hoạ sĩ già không chỉ sử dụng bút lông, bột màu, cũng không cần đến giá vẽ, mà cụ đã sáng tạo nó bằng cả tình thương yêu bao la và đức hi sinh cao cả. Cụ đã hi sinh tính mạng của mình để giành lại sự sống cho Giôn-xi. Giá trị đích thực của tác phẩm nghệ thuật là ở đó. Kiệt tác chính là ở chỗ đó.
C2.Về nghệ thuật, câu chuyện đã thể hiện đầy đủ phong cách sáng tác của
O-Hen-ri:Cốt truyện được dàn dựng chu đáo với các tình tiết được sắp xếp khéo léo tạo nên hứng thú đối với độc giả; nghệ thuật kể chuyện theo thế đảo ngược tình huống hai lần bất ngờ nhưng lại liên kết với nhau một cách lô gíc; nhân vật vừa rất thực, lại vừa rất lãng mạn, được xây dựng theo hướng lí tưởng hoá, nhà văn O-Hen-ri đã tạo cho tác phẩm của mình một sức lôi cuốn mạnh mẽ, gây hứng thú cho người đọc.
2. Thiết kế bài dạy:
 
Bài 8: Tiết 29,30:
Văn bản :   Chiếc lá cuối cùng
                                 ( Trích )
                                                            OHen-ri
A.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu được tấm lòng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn được thể hiện trong truyện.
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn của tác giả O-Hen-ri.
B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG
1. Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ.
- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo .
- ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người.
2. Kĩ năng:
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để đọc- hiểu tác phẩm.
- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn.
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện.
C. Phương tiện giảng dạy.
- Chân dung O-Hen-ri.
- Một số tranh minh hoạ.
- Bảng phụ.
IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY-HỌC
  1. Bài cũ :
H. Em rút ra bài học gì sau khi học văn bản Đôn-ki-hô-tê?
   2. Bài mới :
   Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới :
Câu chuyện được bắt đầu từ những hình ảnh giới thiệu về cuộc sống của ba hoạ sĩ nghèo sống trong một ngôi nhà ba tầng tồi tàn với những căn phòng cho thuê giá rẻ . Sự bình lặng của cuộc sống nặng nề và đầy khó khăn của họ đột nhiên bị phá vỡ bởi một sự kiện : Cô hoạ sỹ Giôn-xi bị viêm phổi nặng : Bằng hình thức này, tác giả đã đề cập tới bao vấn đề mang tính xã hội sâu sắc: đó là khát vọng cuộc sống , tình yêu thương giữa con người với con người , quan điểm đúng đắn về nghệ thuật , sự dâng hiến và lòng vị tha lớn lao. Hôm nay cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu truyện ngắn “ Chiếc lá cuối cùng của O.Hen-ri .
GV ghi tên văn bản lên bảng.
 
Hoạt động của giáo viên, học sinh   Kiến thức cần đạt.
Hoạt động2: Hướng dẫn học sinh đọc-tìm hiểu chung
GV giới thiệu hình ảnh tác giả O-Hen-ri cùng tập truyện “Chiếc lá cuối cùng” lên màn hình cho hs xem và nêu câu hỏi:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Trình bày hiểu biết của em về tác giả ?
 
 
 
 
 
 
 
 
GV bổ sung một vài kiến thức ngoài SGK .
- O.Hen-ri là một nhà văn trải qua nhiều bất hạnh , lên ba tuổi mồ côi mẹ, cha ông là thầy thuốc. Thuở nhỏ, ông không được học hành nhiều ;15 tuổi phải bỏ học đến làm việc tại một hiệu thuốc của chú ruột, sau đó còn phải làm nhiều nghề khác để kiếm ăn như nhân viên kế toán, vẽ tranh, thủ quỹ ngân hàng. O-Hen ri là một nhà văn chuyên viết truyện ngắn và sáng tác rất nhiều. Các truyện ngắn của ông lần lượt in thành từng tập trong thời gian ông còn sống và sau khi ông đã qua đời . Có thể kể các tập : Bắp cải và vua chúa (1904), Bốn triệu (1906), Trung tâm miền Tây (1907), Tiếng nói của thành phố (1908), Những sự lựa chọn (1909).
- Năm 48 tuổi chết vì bệnh lao trong niềm cô quạnh .
- Ông là cây bút truyện ngắn xuất sắc của nền văn học Mỹ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
- Năm 1918 Hội nghệ thuật và khoa học lập giải thưởng văn chương O.Hen-ri để tặng cho những truyện ngắn hay nhất hằng năm ở Mỹ -> tên tuổi ông đã trở thành bất tử .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Hãy xác định vị trí đoạn trích?
 
 
 
 
 
 
GV tóm tắt phần đầu của truyện.
GV hướng dẫn học sinh đọc đoạn trích: Chú ý phân biệt lời kể , tả của tác giả với lời nói trực tiếp của các nhân vật . Đoạn cuối truyện , lời kể của Xiu về cái chết của cụ Bơ-men cần đọc với giọng rưng rưng , cảm động nghẹn ngào .
GV gọi HS đọc
GV gọi HS tóm tắt đoạn trích.
GV nhận xét phần tóm tắt của học sinh
GV giải thích một số từ khó cho học sinh hiểu.
 
 
 
 
 
 
 
H. Em nhận thấy xuất hiện các phương thức biểu đạt nào trong đoạn trích “Chiếc lá cuối cùng”?
H. Phương thức chủ đạo trong văn bản là gì ?
Hoạt động 3: Hướng dẫn hs đọc, tìm hiểu văn bản.
GV giới thiệu hình ảnh Giôn-xi đang nằm trên giường bệnh và nêu câu hỏi :
 
 
 
 
 
 
 
 
H.Em thấy Giôn-xi đang ở tình trạng nào ?
H. Tình trạng ấy khiến Giôn-xi có tâm trạng gì ?
 
 
H. Trong khi bệnh nặng cô đã có yêu cầu gì đối với Xiu ?
H. Giôn-xi yêu cầu Xiu kéo mành lên mấy lần ?
H. Em thử hình dung thái độ của Giôn-xi khi 2 lần bảo Xiu kéo mành lên ?
 
 
 
 
GVgiảng thêm: Đó là suy nghĩ xuất hiện từ một cô gái yếu đuối , bệnh tật , ngớ ngẩn và cũng thật đáng thương . Tàn nhẫn , thờ ơ , chán chường không phải là do bản tính của cô mà do bệnh nặng , do thiếu nghị lực gây nên . Cô đã sẵn sàng đón đợi lúc mình lìa đời như chiếc lá cuối cùng lìa cành .
H. Hãy tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của Giôn-xi trong lần kéo mành thứ nhất?
 
H. Từ những chi tiết đó giúp em hiểu trong lần kéo mành thứ nhất tâm trạng của Giôn-xi như thế nào?
H. Sau lần thứ 2 kéo mành lên thái độ tâm trạng của cô có gì thay đổi ?
 
 
 
 
 
GV giảng thêm:Đến hôm sau thì Giôn-xi đã hoàn toàn qua khỏi cơn nguy hiểm, cô dã muốn sống, cô đã vui và cô đã sống .
H. Nguyên nhân sâu xa quyết định tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi ?
 
 
 
 
 
 
H. Qua đó ta rút ra bài học gì ?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Tại sao sau khi nghe Xiu kể chuyện về cái chết của cụ Bơ-men tác giả không để Giôn-xi có thái độ gì? 
 
I.ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả :

O-Hen –ri (1862-1910)
- Là nhà văn Mĩ chuyên viết truyện ngắn.
 - Là nhà văn có năng lực sáng tạo phi thường : ( 2 năm 1904-1905 viết 115 truyện )
- Truyện của ông phong phú , đa dạng về đề tài , nhưng phần lớn hướng vào cuộc sống nghèo khổ , bất hạnh của người dân Mỹ .
- Truyện O.Hen-ri nhẹ nhàng nhưng toát lên tinh thần nhân đạo cao cả .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Tác phẩm :

Vị trí đọan trích:
 “Chiếc lá cuối cùng” là một truyện ngắn đặc sắc về đề tài , câu chuyện hướng tới miêu tả cuộc sống khốn khổ của các nghệ sĩ nghèo trong xã hội Mỹ cuối thế kỷ XIX
Đoạn trích học là phần cuối truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” 
3. Đọc-tóm tắt
HS nghe.
 
 
 
 
 
HS đọc
HS tóm tắt .
 
4. Từ khó :
- Thường xuân: Một loài cây dây leo , bám vào tường gạch , lá rụng về mùa đông .
- Bộ: đơn vị đo chiều dài hay dùng ở Anh và Mĩ, bằng 0,3048m
- Chuyến đi xa xôi bí ẩn: ý nói là chết.
Vịnh Na-plơ: Vịnh đẹp nổi tiếng ở bờ biển I-ta-li-a.
- Kiệt tác:Tác phẩm nghệ thuật đặc sắc
5. Phương thức biểu đạt : Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm .
 
- Tự sự là phương thức chủ đạo
 
II. ĐỌC-TÌM HIỂU CHI TIẾT:
1. Diễn biến tâm trạng của Giôn-xi :

- Tình trạng : Bệnh tật , nghèo túng .
 
-> Tâm trạng chán nản , mệt mỏi thất vọng gần như bất lực trước bệnh tật => cô gán sự kéo dài sự sống của mình với những chiếc lá rụng trên cây thường xuân
( Muốn Xiu kéo tấm mành lên )
 
( 2 lần)
 
- Thái độ lạnh lùng , thản nhiên chờ đón cái chết khi chẳng còn chiếc lá nào trên cây thường xuân .-> Giôn-xi là người tàn nhẫn , thờ ơ với chính bản thân mình , với cuộc sống đang tắt dần trong cơ thể mình. Từ đó cô cũng không để ý , không mấy quan tâm đến sự lo lắng , chăm sóc ân cần của Xiu .
 
 
 
 
 
 
 
 
- Lần kéo mành thứ nhất :
+ Chiếc lá cuối cùng rụng -> em sẽ chết .
+ Chuẩn bị cho một chuyến đi xa .
 
=> Tâm trạng buồn bã , tuyệt vọng .
 
- Lần kéo mành thứ 2:
+ Xin một tí cháo, ít rượu .
     + Mượn gương ngồi dậy .
+ Hy vọng vẽ được vịnh Na-plơ .
=> Vui vẻ , phấn khởi , yêu đời -> tâm trạng hồi sinh .
 
 
 
 
Nguyên nhân : Sự gan góc của chiếc lá , chống chọi kiên cường với thiên nhiên khắc nghiệt , bám lấy dây leo , bám lấy cuộc sống , nhất định không chịu rụng. Thật trái ngược với ý định buông xuôi , chán sống , muốn chết yêu đuối của mình
=>Chiếc lá cuối cùng ấy đã đem lại nhiệt tình tuổi trẻ cho Giôn-xi.
- Rút ra bài học lý thú về nhiều mặt : Người ta có thể tự chữa bệnh cho mình bằng nghị lực , bằng tình yêu cuộc sống , bằng sự đấu tranh và chiến thắng bệnh tật.
- Xét về một phương diện nào đó , thì chiếc lá là một phương thuốc màu nhiệm , kỳ diệu đối với Giôn-xi , nhưng ở một phương diện khác thì nó chỉ là một lực đẩy cần thiết và kịp thời , còn nội lực tự sinh phải chính con người 
- Tác giả muốn để Giôn-xi im lặng cho sự cảm động thật sâu xa , thấm thía , thấm vào tâm hồn Giôn-xi và cả tâm hồn người đọc .   
                                                         
                                                  HÕt tiÕt 29
     
TIẾT 30 : (tiếp)
 
GVchuyển tiếp: Chiếc lá cuối cùng ấy đã đem lại nhiệt tình tuổi trẻ cho Giôn-xi. Hình ảnh chiếc lá kiên cường bám trụ đã thổi bùng lên trong Giôn-xi khát vọng cuộc sống mãnh liệt,đã tiếp cho thêm cô nghị lực và sức mạnh để cô chiến đấu và chiến thắng bệnh tật . Và tác phẩm không chỉ dừng lại ở khát vọng sống của Giôn-xi mà tấm lòng nhân ái , tình yêu thương giữa con người với con người cũng được thể hiện rất rõ trong nhân vật Xiu và cụ Bơ-men . Chúng ta cùng tìm hiểu sang tiết thứ 2 của văn bản “Chiếc lá cuối cùng”.
 
H. Em hiểu gì về cảnh ngộ của Xiu ?
 
 
H. Giữa Xiu và Giôn-xi có mối quan hệ như thế nào ?
 
 
H. Trước tình cảnh của Giôn-xi , Xiu   đã có hành động và tâm trạng gì ?
 
 
 
H.Vì sao Xiu lo sợ khi nhìn những chiếc lá thường xuân thưa thớt dần trên cây ?
GV giảng thêm :
Ngày ngày thấy Giôn-xi đếm từng chiếc lá rụng , Xiu tưởng như thần chết đang từng bước đến gần căn phòng của hai chị em . Cô hoang mang không hiểu mình sẽ ra sao nếu Giôn-xi chết đi . Đối với Xiu , mất Giôn-xi là mất nửa cuộc đời , mất Giôn-xi mọi việc sẽ chẳng còn có ý nghĩa . Vì thế mặc dù rất xót thương và lo lắng , Xiu vẫn cố hết sức chăm sóc cho em .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Xiu đã làm gì để chăm sóc cho
Giôn-xi khi bệnh nặng ?
 
 
 
 
 
 
H. Khắc hoạ về nhân vật Xiu nhà văn đã sử dụng giọng kể như thế
nào ?
H. Qua hành động và tâm trạng của Xiu giúp em hiểu thêm điều gì về cô hoạ sĩ này ?
GV giảng thêm:
Hình như mỗi nhịp đập của trái tim Giôn-xi cũng là nhịp đập trong trái tim Xiu. Tình bè bạn , tấm lòng nhân ái vị tha của Xiu bao la , sâu nặng vô bờ . Tình cảm cao đẹp ấy đã được đền đáp : Đó là suốt cả ngày hôm đó, cho đến sáng hôm sau , trải qua một đêm mưa gió ào ào , mưa đập mạnh vào cửa sổ và rơi lộp độp xuống đất... Vậy nhưng chiếc lá chiếc lá dũng cảm , chiếc lá cuối cùng kia vẫn không rụng .
Khi Xiu kéo tấm mành lên ,  cô thấy chiếc lá thường xuân vẫn còn đó , và cô đã vui sướng vô ngần khi nghe Giôn –xi gọi lại đòi ăn cháo , đòi uống sữa và hứa hẹn vẽ vịnh Na-plơ - một nơi rất xa tận bờ Địa Trung Hải , Châu Âu .
H. Từ đó em có nhận xét gì về tình bạn của hai cô gái này ?
 
 
GVgiảng : Có thể nói, trong  thắng lợi của Giôn-xi có phần quan trọng của Xiu nên cũng có thể coi Xiu chính là người chiến thắng, hay có thể nói rằng : Tình thương và lòng vị tha đã chiến thắng.
H. Em thử suy nghĩ xem Xiu có được cụ Bơ-men cho biết ý định vẽ chiếc lá không ?
 
H. Bằng chứng nào để chứng minh điều đó ?
 
 
 
 
 
H. Xiu có ngạc nhiên khi nhìn thấy chiếc lá cuối cùng còn dai giẳng bám trên cành không?
 
H. Chi tiết nào đã thể hiện sự ngạc nhiên ấy ?
 
 
 
H. Vậy theo em Xiu biết rõ sự thật chiếc lá ấy là lá giả lúc nào ? Vì sao em biết ?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
GV: Tác giả O-Hen-ri đã không kể trực tiếp nguyên nhân và cái chết của cụ Bơ-men mà gián tiếp qua lời kể, lời báo tin của Xiu .
H. Qua đó người đọc có thể thấy rõ hơn phẩm chất gì của cô hoạ sỹ trẻ này ?
GVgiảng thêm: Quả thật , nhân vật Xiu đã góp những sắc màu nhỏ nhẹ , trong sáng làm đẹp thêm bức tranh tình người bao la kỳ diệu của câu chuyện “ Chiếc lá cuối cùng” độc đáo .Và điều này không  chỉ tìm thấy ở Xiu mà đến nhân vật Bơ-men ta càng thấy rõ hơn. Đặc biệt là sự hiến dâng và lòng vị tha cao cả của cụ .Chúng ta cùng đi vào tìm hiểu phần thứ 3.
GV giới thiệu hình ảnh chiếc lá và nêu câu hỏi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Chủ nhân của chiếc lá là ai ?
GV giới thiệu hình ảnh phác hoạ chân dung cụ Bơ-men và nêu câu hỏi:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H. Qua tóm tắt phần đầu kết hợp hình ảnh phác hoạ em hãy khắc hoạ vài nét về cụ Bơ-men ?
 
 
H. Cụ Bơ-men và 2 cô hoạ sĩ có quan hệ với nhau như thế nào ?
 
 
 
 
 
H. Khi lên gác cùng với Xiu thì cũng là lúc Giôn-xi đang ngủ , nhìn ra cửa sổ cụ Bơ-men đã có thái độ gì ?
H. Vì sao cụ Bơ-men lại sợ sệt khi nhìn những chiếc lá theo nhau rụng?
 
 
H. Qua thái độ sợ sệt của cụ Bơ-men giúp chúng ta hiểu gì về cụ ?
GVgiảng thêm : Thế rồi cụ Bơ-men và Xiu nhìn nhau chẳng nói năng gì . Tuy không nói nhưng tâm trạng ông cụ hẳn đang nung nấu một ý nghĩ , một quyết định nào đó vô cùng quan trọng .
H. Và rồi cụ hành động như thế nào để cứu sống Giôn-xi ?
H. Cụ đã vẽ chiếc lá cuối cùng trong một điều kiện như thế nào ?
 
 
H. Em có cảm nhận gì về việc làm đó của cụ ?
 
 
H. Tại sao nhà văn lại bỏ qua không trực tiếp kể về việc cụ đã vẽ chiếc lá cuối cùng trong một đêm mưa tuyết ra sao mà đợi đến những dòng cuối cùng của truyện mới cho bạn đọc biết qua lời kể lại của Xiu?
H. Để thực hiện thành công dụng ý đó tác giả đã phải sử dụng thủ pháp nào ?
GVgiảng thêm : Cụ lẳng lặng vẽ bức tranh lá trong gió tuyết hoàn toàn chỉ nhằm mục đích duy nhất là cứu sống Giôn-xi , trả lại niềm tin yêu cuộc sống cho cô hoạ sĩ trẻ . Khi vẽ cụ hoàn toàn không nghĩ mình đang làm một kiệt tác cho cả một đời . Tuổi cao sức yếu mà cụ giám đương đầu với thiên nhiên khắc nghiệt , làm việc âm thầm . Cụ thật là một con người dũng cảm . Không chỉ vậy mà vẽ chiếc lá thường xuân trên tường là một quá trình sáng tạo gian khổ và hào hứng của cụ Bơ-men . Ngỡ như người hoạ sỹ ấy đã dồn hết tâm hồn, khát vọng và sức lực của đời mình cho tác phẩm .
H.Do đó Xiu đã nhận xét như thế nào về bức tranh chiếc lá trên tường của cụ Bơ-men?
H. Vì sao nói chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác ?
GVgiảng thêm: Trong lý luận hội hoạ , kiệt tác không phải là bức tranh giống thật kiểu sao chép , chụp ảnh đơn thuần  mà phải là những đường nét , những màu sắc , những bố cục , chất liệu  tác phẩm chứa đựng sự sống , lay động tâm hồn , tình cảm của người xem rồi thức tỉnh họ ... Bức tranh “ chiếc lá thường xuân” ấy của hoạ sỹ Bơ-men đã mang đầy đủ các yếu tố của một kiệt tác hội hoạ .
 
 
 
 
 
 
 
GVgiảng thêm: Trong một phút xuất thần , bằng tình thương yêu mạnh mẽ đối với Giôn-xi , bằng quyết tâm cứu sống cô gái ,  người hoạ sỹ ấy đã hiến dâng sự sống của mình để giành lại sự sống và tuổi trẻ cho Giôn-xi. Cái nghĩa cử  cao đẹp ấy  của cụ Bơ-men cũng là một kiệt tác . Kiệt tác này không có đường nét , màu sắc , bố cục cụ thể và cũng không hiện lên trước mắt mọi người đến mức độ kỳ diệu . Nhưng giá trị đích thực của tác phẩm nghệ thuật này là tình thương , tấm lòng vị tha cao cả của con người .
H. Qua hình ảnh chiếc lá cuối cùng , nhà văn O-Hen-ri muốn ca ngợi điều gì?
H. Đến đây nhà văn còn muốn đưa ra một quan điểm mới về nghệ thuật, đó là quan điểm như thế nào ?
GVgiảng thêm: Chiếc lá cuối cùng dũng cảm và bất diệt , chủ nhân của chiếc lá đã lặng lẽ ra đi vì sự sống hạnh phúc của con người . Sau cái chết bất tử , cao cả của cụ , một sức sống mới , một nghị lực mới được hồi sinh : đó là sự sống và niềm vui của Giôn-xi .                                      
H. Kết thúc tác phẩm giúp ta  nhận thấy nét đặc sắc trong nghệ thuật gây bất ngờ cho cho người đọc , tạo sự hấp dẫn của truyện đó là nghệ thuật nào? Hãy phân tích ?
 
 
 
 
 
Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh tổng kết.
GV ghi  phần nghệ thuật lên bảng phụ yêu cầu học sinh chọn đáp án đúng
H. Hãy khoanh tròn đáp án đúng nhất về nghệ thuật trong tác phẩm “ Chiếc lá cuối cùng” ? 
GV dùng bảng phụ ghi phần nội dung yêu cầu học sinh chọn đáp án đúng về nội dung ý nghĩa của truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng”
 
 
 
 
 
H. Qua tác phẩm “ Chiếc lá cuối cùng”, nhà văn Mỹ O-Hen-ri muốn đề cao vấn đề gì?     
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H. Qua tác phẩm “ Chiếc lá cuối cùng” nhà văn O-Hen-ri muốn đưa ra bức thông điệp về quan điểm nghệ thuật mà nhà văn muốn đề cập tới đó là gì?
GV gọi hs đọc phần nghi nhớ .
Hoạt động 5: Hướng dẫn học sinh luyện tập.
GV đưa ra luật chơi của trò chơi điền ô chữ ở bảng phụ:
Bài tập điền ô chữ gồm có 9 ô chữ hàng ngang, mỗi ô chữ hàng ngang sẽ có một chữ cái của ô chữ chìa khoá. Nếu trong quá trình tìm ô chữ hàng ngang mà học sinh phát hiện được ô chữ chìa khoá thì các em nhanh chóng phát tín hiệu trả lời. Bạn nào trả lời đúng sẽ được điểm 10, nếu trả lời sai sẽ mất quyền tham gia trả lời và không có cơ hội ghi điểm cho mình nữa.
Sau khi học sinh làm xong bài tập điền ô chữ giáo viên chốt bài:
GVchốt: Tình người là chủ đề xuyên suốt  đoạn trích “ Chiếc lá cuối cùng”.  Và bài ca tình người , tấm lòng vị tha là một nét nhân bản cao quý từng xuất hiện ở mọi lúc mọi nơi trên trái đất này. Đất nước thân yêu của chúng ta từ lâu đã có truyền thống tương thân tương ái , lá lành đùm lá rách . Và truyền thống đó đã sớm đi vào nhận thức của mỗi người con dân tộc Việt .  Cụ thể trong những năm gần đây tỉnh ta đã thực hiện tốt chương trình xoá nhà tranh tre dột nát , không ngừng ủng hộ đồng bào bị thiên tai lũ lụt , các bạn nghèo , các bạn bị nhiễm chất độc đi-ô-xin.Trường ,lớp của chúng ta nhiều năm qua đã góp phần tô điểm cho bài ca tình người càng bay cao, bay xa vô tận , đó là ủng hộ bạn Như Hiền là một học sinh học giỏi nhưng hoàn cảnh quá khó khăn bố mất khi Hiền mới 5 tuổi, mẹ hiện đang phải sống bằng van tim nhân tạo, cuộc sống gia đình quá khó khăn.Gia đình Hiền rất cần đến những tấm lòng vị tha của tất cả mọi người... Nào các bạn, hãy chung tay góp sức vào cho bài ca tình người mãi mãi được vang xa nhé!
Bài tập về nhà: (ghi bảng)
2. Tình thương yêu của Xiu:
(Cũng là một họa sỹ nghèo , thiếu thốn , nhưng may mắn hơn Giôn-xi là Xiu không bị đau ốm )
( Là bạn , là đồng nghiệp , là chi em kết nghĩa , nhưng đối với Giôn-xi , Xiu đã thương yêu, chăm sóc như đối với đứa em ruột thịt của mình
-An ủi động viên Giôn-xi.
- Xót xa nhìn Giôn-xi héo hon vì bệnh tật và tuyệt vọng.
- Lo sợ khi nhìn những chiếc lá thường xuân thưa thớt dần trên cây...
Vì nếu chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì Giôn-xi cũng buông xuôi lìa đời.
 

Minh hoạ hình ảnh Giôn-xi đếm từng chiếc lá rụng.
                                   
                                       Nấu cháo.
 
- Chăm sóc Giôn-xi          pha sữa.
 
                                       mời bác sĩ                                            
                                
                        
                                Chiều chuộng
                                       Giôn-xi
- Giọng thủ thỉ tâm tình như quạt một làn hơi ấm dịu dàng giữa những đêm đông giá buốt
=> Xiu là người chan chứa tình yêu thương chân thành và giản dị .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
=> Một tình bạn thuỷ chung cao quý , đức hi sinh vì sự sống con người .Tình thương, sự chăm sóc tận tuỵ hết mình của Xiu đã giúp Giôn-xi chiến thắng bệnh tật.
 
 
 
 
 
 
- Xiu không hề được cụ Bơ-men cho biết ý định của cụ là sẽ bất chấp nguy hiểm , vẽ chiếc lá vào đúng chỗ chiếc lá cuối cùng rụng nốt trong đêm .
- Bằng chứng : khi Giôn-xi bảo kéo mành lên, cô “ Làm theo một cách chán nản”, sau đó còn cúi khuôn mặt hốc hác xuống người bệnh và nói lời nói não ruột : “Em hãy nghĩ đến chị , nếu em không còn muốn nghĩ đến mình nữa . Chị sẽ làm gì đây?”
- Có thể nói , chính Xiu cũng ngạc nhiên không ngờ chiếc lá cuối cùng còn dai giẳng bám trên cành như thế sau cả một đêm mưa gió phũ phàng
- Chi tiết : “ nhưng , ô kìa ! sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phũ phàng kéo dài suốt cả đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt, vẫn còn một chiếc lá bám trên bức tường gạch”.
- Tác giả không nói rõ là Xiu biết được chiếc lá ngoài cửa sổ là lá giả vào lúc nào. Chỉ biết hửng sáng hôm sau , khi kéo mành lên , khi Giôn-xi càng ngạc nhiên hơn vì chiếc lá kỳ lạ , gan lì vẫn chưa rụng , thì Xiu đã không có thái độ gì . Thật ra, ở những đoạn trên , tác giả đã nhiều lần dùng không ít chi tiết tả thời tiết mùa đông khắc nghiệt : mưa vẫn lạnh lẽo dai giẳng cùng với tuyết , gió bấc ào ào , mưa đập mạnh vào cửa sổ suốt đêm . Vậy mà chiếc lá vẫn không rụng . Giôn –xi không nghi ngờ vì cô đang yếu mệt , vì chiếc lá giống như thật , vì tiềm thức muốn sống đã bừng tỉnh . Còn Xiu có thể cô đã biết rõ đó là lá trong ngày hôm đó . Chỉ có điều chưa chắc chắn cô đã biết cụ Bơ-men chính là tác giả của bức tranh kiệt tác đó .
 
 
 
- Qua đó bộc lộ rõ hơn phẩm chất của Xiu:Kính phục và nhớ tiếc cụ hoạ sĩ đã hết lòng với bạn .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3.Kiệt tác của Bơ-men.

 
* Bơ-men:
    
- Một hoạ sĩ đã ngoài 60 tuổi , râu xồm , kiếm ăn bằng cách ngồi làm mẫu vẽ cho các hoạ sĩ trẻ .
- Cụ mơ ước vẽ 1 kiệt tác nhưng đã bốn chục năm nay vẫn chưa thực hiện được.
-  Họ là hàng xóm láng giềng của nhau. Bơ-men luôn coi 2 cô hoạ sĩ là những người thân yêu gần gũi như ruột thịt .
Bơ-men hiểu rất rõ tình trạng bệnh tật và tâm hồn yếu đuối của Giôn-xi. Cụ đã từng tự coi mình là con chó xồm lớn chuyên gác cửa bảo vệ  Xiu và Giôn-xi
- Sợ sệt khi nhìn thấy những chiếc lá theo nhau rụng, lúc này trên cây có lẽ chỉ còn một, hai chiếc lá.
- Vì Xiu đã kể cho cụ Bơ-men nghe chuyện của Giôn-xi “ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng thì em cũng ra đi” và thế thì Giôn-xi sẽ chết.
- Thái độ đó đã nói lên cụ có tấm lòng thương yêu , lo lắng cho số mệnh của Giôn-xi .
 
 
 
- Vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm mưa gió vùi dập .
- Một mình ông cụ đã bắc thang trèo lên tường , cầm đèn bão , mang đầy đủ bút lông và bảng pha màu ... để sáng tác tác phẩm của mình .
-> Một hành động cao thượng , cụ đã quên mình vì người khác . Cụ lặng lẽ làm không hề cho ai biết ý định của mình ngay cả Xiu.
- Mục đích : tác giả không trực tiếp kể việc cụ vẽ tranh trong một đêm mưa gió để thể hiện sự hi sinh âm thầm của cụ , ca ngợi một nhân cách cao đẹp. Tạo sự bất ngờ cho Giôn-xi và cả gây hứng thú bất ngờ cho người đọc .
- Dùng thủ pháp buông thả nhân vật , giấu kín sự việc , ngắt đoạn , đảo ngược thời gian.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
* Chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác .
 
Vì: - Chiếc lá giống in như chiếc lá thật khiến Giôn-xi tưởng đấy là chiếc lá thật .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
-Nó là kiệt tác vì đã đem lại sự sống cho Giôn-xi  nó thổi vào tâm hồn Giôn-xi hơi ấm của niềm tin và nghị lực  giúp cô vượt qua cái chết trở về với sự sống . => Giá trị nhân sinh .
- Chiếc lá không phải chỉ được vẽ bằng bút lông , bột màu , mà bằng cả tình thương bao la và lòng hi sinh cao thượng .     
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
=>Ngợi ca tình thương , tấm lòng vị tha cao cả của những con người nghèo khổ trên đất nước Mỹ đầu thế kỷ XX.
 
=> Nghệ thuật vị nhân sinh .
 
 
 
 
 
 
 
 
- Kết cấu đảo ngược tình huống hai lần .
 + Lần một : Ai cũng tưởng Giôn-xi sẽ chết vì bệnh nặng >< Giôn-xi dần khỏi bệnh .
+ Lần 2: Bơ-men khoẻ mạnh >< 2 ngày sau qua đời .
=>Hai sự bất ngờ và đảo ngược đều gắn với bệnh sưng phổi và hình ảnh chiếc lá cuối cùng )
III. TỔNG KẾT:   (bảng phụ)
1. Nghệ thuật :
 
 
A. Dàn dựng cốt truyện chu đáo;xây dựng nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ khéo léo; kết cấu đảo ngược tình huống hai lần tao nên sức hấp dẫn cho truyện. 
B. Kết hợp giữa hiện thực và lãng mạn, kể chuyện hấp dẫn ; sử dụng thàng công nghệ thuật tương phản đối lập .
C. Bố cục theo dòng hồi tưởng ; Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình .
( Đáp án đúng là đáp án A)
 
2 Nội dung ý nghĩa :
 
A. Đề cao tình máu mủ ruột thịt
B. Đề cao tài năng người hoạ sỹ vẽ chiếc lá giống như thật .
C. Đề cao giá trị sự sống , tình yêu thương giữa con người với con người , ca ngợi sức mạnh chân chính của nghệ thuật 
D. Đề cao lòng nhân ái , dũng cảm ,                  sự bao dung của con người .
(Đáp án đúng làđáp án C)
- Bức thông điệp về quan điểm nghệ thuật:“Tác phẩm chỉ có thể được coi là kiệt tác khi nó được tạo nên bởi tài năng và tấm lòng của người nghệ sĩ , khi nó ra đời là vì cuộc sống của con người , phục vụ con người”.
*Ghi nhớ (SGK)
 
IV. LUYỆN TẬP:
Bài tập điền ô chữ :  Đi tìm ô chữ chìa khoá.
 
 
 
 
 
Nội dung trò chơi tìm ô chữ sẽ trình bày ở trang phụ lục
 
Học sinh nghe.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bài tập về nhà :
Hãy tưởng tượng ra sự phản ứng của Giôn xi khi nghe Xiu kể về chiếc lá cuối cùng và cái chết của cụ Bơ-men rồi viết lại phần kết của câu chuyện .
PHẦN III: KẾT QUẢ
 

            Phương pháp
8Lớp
Đọc đúng,
diễn cảm
Nắm thể loại Hiểu nội dung Hiểu nghệ thuật Hiểu bài
8C(Dạy bình thường) 70 % 80 %  65 %  65%  65%
8A(Dạy theo TK trên) 85 % 95 % 85 %   80 %   83 %
 
PHẦN IV: KẾT LUẬN
Với cách dạy theo thiết kế tôi vừa trình bày như trên, tôi nhận thấy giờ dạy đạt hiệu quả cao hơn. Cụ thể:
  - Rèn luyện được cho học sinh cách đọc đúng, đọc hiểu một tác phẩm tự sự : vừa rõ ràng mạch lạc vừa thể hiện rõ nội dung cốt truyện. Qua cách đọc học sinh phần nào cũng hiểu được tích chất quan trọng của mạch truyện.Việc đọc đúng sẽ giúp học sinh cảm nhận và hiểu đúng những thông tin, hiển ngôn và hàm ngôn trong văn bản.Đồng thời hiểu được những quan điểm, tư tưởng về con người, về thời đại, về ý tưởng giáo dục của tác giả gửi gắm trong văn bản.
- Giúp học sinh hiểu rõ về kiểu văn bản tự sự có lối kể chuyện hấp dẫn, nội dung giàu tính nhân đạo. Ngoài ra còn cho học sinh có cái nhìn toàn diện hơn về sự biến hoá của tự sự đan xen các yếu tố miêu tả , biểu cảm trong văn tự sự . ở đó  độc đáo về cách tạo dựng tình huống, cách sắp xếp tình tiết, cách khắc hoạ nhân vật, cách chọn ngôi kể, lời kể...
- Giúp học sinh biết tóm tắt tác phẩm, xác định chủ đề , mối liên hệ giữa các phần trong văn bản và biết đặt tên cho đoạn văn.
- Học sinh hiểu sâu sắc về các vấn đề mà  tác giả đã đề cập tới trong tác phẩm đó là khát vọng cuộc sống , tình yêu thương giữa con người với con người , quan điểm đúng đắn về nghệ thuật , sự dâng hiến và lòng vị tha cao cả của con người. Từ đó giáo dục học sinh lòng thương người, biết chia sẻ những khổ đau , những bất hạnh của mọi người xung quanh....
- Với biện pháp dạy học bằng hệ thống câu hỏi cảm thụ văn bản được thực hiện dưới hình thức đối thoại đã đem lại nhưng kết quả tương đối khả quan . Học sinh đã biết chọn đọc những đoạn văn bản minh hoạ cho các nhiệm vụ học tập một cách chính xác. Học sinh có năng lực phán đoán nhanh nhạy những ngữ liệu ngôn ngữ , hiểu được mục đích của văn bản.Đặc biệt các em đã biết liên hệ giữa những điều có trong văn bản với thế giới bên ngoài .Trong những lời phát biểu, những bài kiểm tra các em đã thực sự hiểu và vận dụng tác phẩm một cách linh hoạt.
 PHẦN V: KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT
      Chúng ta là những giáo viên dạy văn , khi gặp bất kì một tác phẩm văn học nào cũng cần phải có những trăn trở, nghĩ suy để có một cách khai thác hợp lý, một cách dạy hợp lý nhằm phát huy được tính tích cực học tập của học sinh. Mỗi tác phẩm văn học có một cách khai thác riêng. Với đoạn trích “Chiếc lá cuối cùng” của nhà văn nước Mỹ - O-Hen-ri , muốn có một cách phân tích hợp lý để giờ dạy đạt hiệu quả cao, giáo viên cần phải:
- Hiểu và tóm tắt đầy đủ toàn bộ tác phẩm.Muốn thế giáo viên phải tìm đọc truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” của O-Hen-ri.
- Nắm kĩ về đặc điểm của văn tự sự để phân tích tác phẩm một cách đúng hướng.Bên cạnh đó còn cần xác định được phương thức miểu tả và biểu cảm trong văn bản này vì miêu tả và biểu cảm trong đoạn trích “Chiếc lá cuối cùng” có vai trò làm cho sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và nhân vật chính của truyện trở nên gần gũi, sinh động hơn.
- Trong quá trình phân tích văn bản, cần kết hợp giữa việc khai thác nội dung và đặc trưng kiểu văn tự sự để hiểu được nghệ thuật khắc hoạ nhân vật, cách dàn dựng cốt truyện, xây dựng tình tiết hấp dẫn của O-Hen-ri.
- Cần so sánh đối chiếu với các văn bản tự sự khác để thấy rõ được đặc điểm riêng đặc sắc tạo nên sức hấp dẫn của văn bản “Chiếc lá cuối cùng”
     Trên đây là một vài suy nghĩ của tôi khi dạy bài “Chiếc lá cuối cùng” của
O-Hen-ri . Đề tài này tôi đề cập đến tuy nhỏ, chưa phải là công trình khoa học có quy mô lớn nhưng viết về nó bản thân tôi đã có nhiều trăn trở. Hy vọng sự nỗ lực này của tôi, chúng ta – những người quan tâm đến phương pháp dạy học văn sẽ cùng suy nghĩ để có một kết luận khoa học nhất. Tôi mong sẽ nhận được từ các đồng nghiệp những đóng góp quý báu .
                             Tôi xin chân thành cảm ơn !
                                        
 
PHỤ LỤC
        
T r u y n n g n  
H i S I N H  
b N  
h O S  
C H I ế N T H N H B N H T T  
Q U Y ế T Đ N H S P H N  
Đ á N G T H Ư Ơ N G V A Đ á N G T R á C H
B Ơ M E N  
V C H I ế C L á C U I C ù N G
                                                                         
 Ô chữ chìa khoá: Tình người
 Các câu hỏi gợi ý cho trò chơi:
Ô chữ số 1: Đây là ô chữ gồm 10 chữ cái: “Chiếc lá cuối cùng” của O.Hen-ri được viết theo thể loại nào?
Ô chữ số 2: Đây là ô chữ hàng ngang gồm 7 chữ cái: đây là ô chữ nói về tâm trạng của Giôn-xi sau khi nhìn thấy chiếc lá vẫn kiên ường bám trụ?
Ô chữ số 3: Đây là ô chữ gồm 3 chữ cái : Truyện “Chiếc lá cuối cùng” của O.Hen-ri có mấy nhân vật?
Ô chữ số 4: Ô chữ có 5 chữ cái: Các nhân vật chính trong truyện làm nghề gì?
Ô chữ số 5: Ô chữ gồm 17 chữ cái: Tình thương, sự chăm sóc tân tuỵ của Xiu đã giúp Giôn-xi điều gì?
Ô chữ số 6: Ô chữ hàng ngang có 15 chữ cái: Đối với Giôn-xi, chiếc lá cuối cùng chiếc lá cuối cùng rụng hay không rụng có ý nghĩa như thế nào?
Ô chữ số 7: Ô chữ hàng ngang có 22 chữ cái: Giôn-xi là nhân vật đáng thương hay đáng trách?
Ô chữ số 8: Ô chữ có 5 chữ cái: Trong truyện nhân vật nào có ước mơ vẽ được một kiệt tác nhưng bốn chục năm vẫn chưa thực hiện được?
Ô chữ số 9: Ô chữ hàng ngang gồm 17 chữ cái: Việc mà cụ Bơ-men làm cho Giôn-xi là gì?
Hãy tìm ô chữ chìa khoá?
  TÀI LIỆU THAM KHẢO.
 1.Sách giáo khoa Ngữ văn 8 tập 1- Nhà xuất bản giáo dục.
2. Sách giáo viên Ngữ văn 8 tập 1-Nhà xuất bản giáo dục.
3. Sách Một số kiến thức – kĩ năng và bài tập nâng cao Ngữ văn 8 – Nhà xuất bản giáo dục .
4. Sách Bình giảng Ngữ văn 8- Nhà xuất bản giáo dục.
5. Sách Bồi dưỡng Ngữ văn 8 – Nhà xuất bản giáo dục.
6. Tuyển truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” của O-Hen-ri.
 
 

Tác giả bài viết: Đặng Bích Ngọc

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 3 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

 

TIN BÀI MỚI NHẤT

LIÊN KẾT ỨNG DỤNG